Cryptodienstverleners ontstemd over box 3-plannen: ongelijke behandeling dreigt in Den Haag

De kern - Hecho - Uit recente berichtgeving van De Telegraaf blijkt dat cryptodienstverleners met grote bezorgdheid en verontwaardiging kijken naar de plannen rond de herziening - Context

Hecho

Uit recente berichtgeving van De Telegraaf blijkt dat cryptodienstverleners met grote bezorgdheid en verontwaardiging kijken naar de plannen rond de herziening van box 3, die naar verwachting in 2028 ingaat. Vanaf dat jaar geldt voor reguliere beleggers in onder meer aandelen en vastgoed een fundamentele wijziging: zij gaan pas belasting betalen over hun rendement op het moment dat zij hun beleggingen daadwerkelijk verkopen en de winst thus realiseren. Voor bezitters van cryptovaluta ligt dit echter anders. Zij vallen onder een afwijkend regime waarbij ze elk jaar opnieuw moeten afrekenen over hun vermeende of behaalde rendementen, ongeacht of zij ook maar één digitale munt hebben omgezet in fiatgeld. Deze discrepantie heeft geleid tot scherpe reacties uit de sector en roept in politiek Den Haag openlijk de vraag op of dit juridisch nog wel houdbaar en uitlegbaar is.

Context

De problematiek rond box 3 is al jaren een hoofdpijndossier voor de Nederlandse wetgever en de Belastingdienst. Na opeenvolgende tikken van de Hoge Raad over het fictieve rendement op vermogen, moest het stelsel noodgedwongen op de schop. Het nieuwe stelsel, gepland voor invoering in 2028, beoogt belasting te heffen over het daadwerkelijk behaalde rendement. Het principe van 'werkelijk rendement' zou in de ideale situatie moeten gelden voor alle vermogenscategorieën om rechtsgelijkheid te waarborgen. Dat cryptovaluta hier nu van worden uitgezonderd en onder een strenger regime blijven vallen, heeft te maken met de vermeende complexiteit van waardebepaling, de volatiele aard van de markt en de handhaafbaarheid voor de fiscus. Cryptodienstverleners stellen echter dat moderne datatechnologie en geavanceerde administratieve systemen het allang mogelijk maken om transacties en gerealiseerde winsten nauwkeurig te volgen. Het vasthouden aan jaarlijkse belastingheffing over ongerealiseerde crypto-winsten creëert volgens critici een kunstmatige drempel en discrimineert cryptobezitters ten opzichte van traditionele vermogensbezitters.

Implicaciones

De gevolgen van dit voorgestelde fiscale onderscheid strekken zich uit over verschillende maatschappelijke en economische geledingen en raken huishoudens, bedrijven en de overheid op zowel korte als middellange termijn.

Voor particuliere beleggers en huishoudens betekent dit een directe financiële en administratieve lastenverzwaring. Wie belegt in crypto en te maken krijgt met een forse koersstijging in december, kan geconfronteerd worden met een flinke belastingaanslag over 'winst' die in januari door een koersval alweer verdampt kan zijn. Dit kan leiden tot liquiditeitsproblemen, omdat particulieren crypto moeten verkopen puur om de belasting over ongerealiseerde winsten te kunnen betalen.

Voor bedrijven en cryptodienstverleners die actief zijn in Nederland dreigt een concurrentienadeel. Innovatieve fintech-ondernemingen en brokers kunnen ervoor kiezen om hun bedrijfsactiviteiten te verplaatsen naar andere Europese lidstaten waar het belastingklimaat voor digitale assets transparanter en eerlijker is geregeld onder de MiCA-wetgeving (Markets in Crypto-Assets). Dit kan desastreuze gevolgen hebben voor de vestigingsplaatsfactor van Nederland als crypto-hub.

Voor de overheid en de wetgever brengt dit beleid op de middellange termijn grote juridische risico's met zich mee. Juristen in Den Haag betwijfelen openlijk of dit onderscheid standhoudt bij de rechter. Als het principe van werkelijk rendement voor de ene groep beleggers wel geldt en voor de andere niet, ligt een nieuwe stroom aan rechtszaken over schending van het gelijkheidsbeginsel op de loer. De fiscus riskeert daarmee opnieuw imagoschade en kostieve juridische procedures die het vertrouwen in het belastingstelsel verder onder druk zetten.

De invoering van het nieuwe box 3-stelsel in 2028 dreigt een wig te drijven tussen traditionele vermogensvormen en de opkomende markt van digitale activa. Beleggers in aandelen en vastgoed profiteren straks van het principe dat belasting pas verschuldigd is op het moment van realisatie, waardoor herinvestering van ongerealiseerde winsten onbelemmerd kan plaatsvinden. Cryptobezitters worden daarentegen gestraft met een jaarlijkse afrekening, wat de liquiditeit van deze specifieke markt ernstig aantast. Economen en fiscalisten benadrukken dat het belastbaar maken van virtuele winsten die op papier bestaan, indruist tegen fundamentele beginselen van goed fiscaal beleid. Een koerscorrectie in januari kan immers leiden tot een situatie waarin de belastingdienst geld heft over vermogen dat inmiddels in rook is opgegaan, zonder dat er sprake is geweest van feitelijke inkomsten. Bovendien leidt dit tot administratieve complexiteit voor zowel de belegger als de fiscus, omdat de waardering van duizenden verschillende altcoins en tokens op een specifiek peilmoment aanleiding geeft tot discussies en fouten. Voor de Nederlandse economie betekent dit dat we het risico lopen achterop te raken bij omliggende landen die wél een helder, toekomstgericht en voorspelbaar fiscaal kader bieden voor blockchain-technologie en crypto-ondernemingen. Het kabinet staat voor de schone taak om de wetgeving grondig te herzien om te voorkomen dat de rechter opnieuw een streep zet door de plannen wegens discriminatie tussen vermogenscategorieën.