Energielabel vaak onterecht gunstig: hoe adviseurs woningen net in een hogere schaal duwen

De kern - Het energielabel is al jarenlang een van de belangrijkste instrumenten op de Nederlandse woningmarkt. - Dit fenomeen roept serieuze vragen op over de onafhankelijkheid en nauwkeurigheid van energieadviseurs. - Hecho

Het energielabel is al jarenlang een van de belangrijkste instrumenten op de Nederlandse woningmarkt. Een gunstig label, zoals een A- of B-classificatie, kan de verkoopprijs van een woning met duizenden euro's opstuwen. Potentiële kopers betalen immers graag meer voor een pand dat naar verwachting lagere energiekosten met zich meebrengt en bijdraagt aan verduurzamingsdoelstellingen. Maar achter dit systeem schuilt een groeiend probleem dat de betrouwbaarheid van de woningmarkt ondermijnt. Uit recent onderzoek, belicht door De Telegraaf op 10 oktober 2026, blijkt namelijk dat opvallend veel koopwoningen een energielabel krijgen dat maar net binnen een hogere categorie valt.

Dit fenomeen roept serieuze vragen op over de onafhankelijkheid en nauwkeurigheid van energieadviseurs. Volgens de onderzoekers maken adviseurs regelmatig gebruik van de ruime marges en interpretatieruimte die de officiële rekenmethode biedt. Hierdoor vallen woningen in de praktijk vaak net aan de goede kant van de streep, waardoor ze een mooier label krijgen dan feitelijk gerechtvaardigd is op basis van de bouwkundige staat. EnergieWijzerDagblad analyseert wat dit betekent voor kopers, verkopers en de bredere woningmarkt.

Hecho

Het harde feit dat aan het licht is gekomen, is dat energieadviseurs woningen stelselmatig net in een hogere energielabelschaal weten te 'duwen'. Uit de analyse van de data blijkt een statistisch opmerkelijke piek in woningen die net op de grens van een gunstigere categorie balanceren. De rekenmethode die wordt gehanteerd om de energieprestatie van een woning te bepalen, laat op bepaalde onderdelen ruimte voor interpretatie. Energieadviseurs lijken deze speelruimte optimaal te benutten in het voordeel van de opdrachtgever, de verkoper. Dit zorgt ervoor dat woningen op papier een stuk groener lijken dan ze in werkelijkheid zijn.

Context

De achtergrond van deze situatie is te vinden in de enorme economische waarde die aan het energielabel hangt. Sinds de introductie van het verplichte energielabel bij de verkoop van huizen, is de letter van de woning direct gekoppeld aan de marktwaarde. Een huis met label A levert bij de verkoop al snel duizenden euro's meer op dan een vergelijkbare woning met label C. Voor verkopers staat er dus veel op het spel. Dit creëert een indirecte druk op energieadviseurs om gunstig te adviseren. Wie bekendstaat als streng en woningen steevast in een lagere schaal indeelt, loopt het risico minder klanten te krijgen. Bovendien is de markt voor energielabels commercieel georiënteerd; huiseigenaren betalen immers zelf voor de inspectie en het advies. Dit beloningsmechanisme wringt met de eis van objectieve en onafhankelijke oordeelsvorming.

Implicaties

De gevolgen van deze praktijk raken verschillende geledingen van de samenleving en de economie op de korte en middellange termijn.

Voor huishoudens en kopers zijn de gevolgen direct merkbaar in de portemonnee. Kopers betalen op basis van een te rooskleurig energielabel te veel voor een woning. Op de middellange termijn komen zij bedrogen uit wanneer de energierekening hoger uitvalt dan het label deed vermoeden. Zij moeten alsnog diep in de buidel tasten om de woning daadwerkelijk te verduurzamen.

Voor investeerders en verhuurders brengt dit onzekerheid met zich mee op de woningmarkt. De betrouwbaarheid van vastgoedportefeuilles komt onder druk te staan als de onderliggende energielabels niet blijken te kloppen met de werkelijkheid. Dit kan leiden tot verkeerde investeringsbeslissingen en risico's bij de financiering van vastgoedprojecten.

Voor de overheid en beleidsmakers ondermijnt dit het nationale verduurzamingsbeleid. Het energielabel is immers ontworpen als sturingsinstrument om de CO2-uitstoot in de gebouwde omgeving te verminderen. Als de data op grote schaal vertekend zijn door creatief rekenwerk van adviseurs, krijgt de overheid een geflatteerd beeld van de werkelijke verduurzaming van de woningvoorraad. Dit kan leiden tot inadequaat beleid en het niet behalen van klimaatdoelen. Strekking van het geheel is dat strenger toezicht en een herziening van de rekenmethode onmisbaar zijn om het vertrouwen in het energielabel te herstellen.

Daarom pleiten experts er steeds luider voor om de kwaliteitscontrole op het werk van energieadviseurs fundamenteel aan te pakken. Momenteel ontbreekt het aan een sluitend systeem van Onafhankelijke audits waarbij achteraf steekproefsgewijs wordt gecontroleerd of de afgegeven labels wel stroken met de bouwkundige werkelijkheid. Zolang de prikkel ontbreekt om streng en objectief te meten, blijft de verleiding groot om de grenzen van de wet- en regelgeving op te zoeken. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) en andere toezichthouders worden dan ook opgeroepen om scherper toe te zien op de integriteit van de certificeringsprocessen. Alleen door harde handhaving en eventuele sancties voor malafide of al te soepele adviseurs kan het hoognodige vertrouwen in de energieprestatiecertificaten worden hersteld. Tot die tijd blijven kopers op hun hoede en is een kritische blik bij de aankoop van een woning bittere noodzaak geworden.