Hoogleraar Machiel Mulder: Overheidsingrijpen zadelt huishoudens op met te hoge energiekosten

De kern - De Nederlandse energiemarkt staat opnieuw ter discussie na scherpe kritiek van energie-econoom en hoogleraar Machiel Mulder. - Hecho - Op 11 oktober 2026 publiceerde De Telegraaf een artikel waarin de uitspraken van hoogleraar Machiel Mulder worden belicht naar aanleiding van zijn nieuwe boek

De Nederlandse energiemarkt staat opnieuw ter discussie na scherpe kritiek van energie-econoom en hoogleraar Machiel Mulder. In zijn recent gepubliceerde boek stelt hij dat overheidsmaatregelen in de energiesector te vaak leiden tot onnodig hoge kosten voor burgers en bedrijven. Volgens Mulder probeert Den Haag de markt te veel naar haar hand te zetten, wat de prijzen opstuwt in plaats van ze te stabiliseren.

Hecho

Op 11 oktober 2026 publiceerde De Telegraaf een artikel waarin de uitspraken van hoogleraar Machiel Mulder worden belicht naar aanleiding van zijn nieuwe boek over de energiemarkt. Mulder, verbonden aan de Rijksuniversiteit Groningen, uit daarin fundamentele kritiek op de interventiestructuur van het kabinet. Hij stelt expliciet de noodzaak ter discussie van plannen zoals de aanleg van een nationale strategische gasvoorraad. Volgens de econoom creëren dit soort maatregelen een schijnveiligheid die gepaard gaat met miljardenuitgaven, welke uiteindelijk via de energierekening en belastingen worden verhaald op de consument.

Context

De waarschuwing van Mulder komt op een moment dat de Nederlandse overheid worstelt met de balans tussen leveringszekerheid, verduurzaming en betaalbaarheid. Sinds de energiecrisis van 2022 is de druk op Den Haag groot om stevig te sturen op de energiemarkt. Dit heeft geleid tot een pakket van wet- en regelgeving, subsidies en verplichtingen voor energiebedrijven en netbeheerders. Waar de politiek redeneert vanuit het principe dat marktwerking in crisistijden tekortschiet, betoogt Mulder dat juist de politieke inmenging de marktmechanismen verstoort. In plaats van efficiënte allocatie van middelen te bevorderen, ontstaat er een bureaucratisch systeem waarin risico's worden afgeschoven op de samenleving. Het debat sluit aan bij bredere economische analyses over de grenzen van industriepolitiek en de rol van de overheid als marktmeester.

Implicaties

De kritiek van Mulder heeft vergaande consequenties voor verschillende actoren in de samenleving op de korte en middellange termijn. Voor huishoudens betekent het voortduren van dit beleid dat de energierekening structureel hoger blijft dan noodzakelijk is. Zij dragen indirect de kosten van dure overheidsconstructies zoals de strategische gasvoorraden en subsidietrajecten die niet marktconform zijn.

Voor bedrijven in de energiesector en grootverbruikers zorgt de onvoorspelbare regelgeving voor onzekerheid. Energiebedrijven moeten zich aanpassen aan politieke grillen, wat investeringen in de noodzakelijke energietransitie vertraagt of duurder maakt. Ineurs en kapitaalverstrekkers kijken hierdoor kritischer naar de Nederlandse markt, aangezien politiek risico zwaarder weegt in hun rendementsmodellen.

Voor de overheid zelf leggen de uitspraken van de hoogleraar een pijnlijke beleidsspagaat bloot. Demissionaire en aantredende kabinetten zullen moeten heroverwegen of het ingrijpen wel effectief is. Als Den Haag vasthoudt aan dure, centralistische sturing, dreigt niet alleen kapitaalvernietiging, maar ook een verbreed maatschappelijk ongenoegen over de aanhoudend hoge kosten van het levensonderhoud en de groene transitie. Het rapport roept op tot een zakelijker debat waarin marktwerking en doelmatigheid weer centraal komen te staan.

De publicatie van het nieuwe boek van Machiel Mulder werpt een schril licht op de fundamentele spanning die er bestaat tussen politieke daadkracht en economische rationaliteit binnen de Nederlandse energiesector. Waar politici vaak geneigd zijn om onmiddellijk te reageren op geopolitieke spanningen en prijsvolatiliteit met grootschalige interventies, betoogt de Groningse hoogleraar dat dergelijke ingrepen de marktwerking permanent beschadigen. Een concreet voorbeeld hiervan is het beleid rondom de gasopslagen. In de nasleep van de leveringsproblemen die ontstonden na het uitbreken van het conflict in Oekraïne, greep Den Haag in om te garanderen dat de voorraden voor de winter volledig gevuld zouden worden. Hoewel de intentie – het waarborgen van de leveringszekerheid – begrijpelijk was, bracht dit gigantische kosten met zich mee op momenten dat de gasprijs historisch hoog stond. De rekening hiervan werd direct en indirect doorgeschoven naar de eindgebruiker. Mulder onderstreept dat marktpartijen zelf uitstekend in staat zijn om risico's af te dekken en voorraden aan te leggen als de juiste prikkels aanwezig zijn, mits de overheid zich beperkt tot een helder juridisch kader in plaats van zelf op de stoel van de marktmeester te gaan zitten. Deze bestuurlijke overijverheid leidt tot een vicieuze cirkel waarin elk vermeend marktfalen wordt beantwoord met nieuwe regelgeving, die op zijn beurt weer nieuwe marktfricties veroorzaakt. Voor investeerders vormt deze onvoorspelbaarheid een groot obstakel. Kapitaalverstrekkers die miljarden willen steken in windparken op zee, waterstofinfrastructuren of grootschalige batterijsystemen, verlangen stabiliteit en heldere rendementen over een langere periode. Wanneer de overheid ad-hocregels oplegt of ingrijpt in prijsmechanismen, stijgt het risicoprofiel van Nederlandse projecten aanzienlijk. Dit kan ertoe leiden dat investeerders hun kapitaal verplaatsen naar andere landen waar het beleid consistenter en marktconformer is. Hierdoor dreigt de energietransitie juist vertraging op te lopen, het tegenovergestelde van wat de politiek beoogt. Voor de overheid zelf betekent dit dat zij kritisch in de spiegel moet kijken en moet durven loslaten. Het herstellen van een gezonde balans vraagt om polit terughoudendheid, waarbij de overheid zich richt op het beschermen van kwetsbare huishoudens via doelgerichte inkomensondersteuning, in plaats van te rommelen met de fundamentele prijsvorming op de groothandelsmarkten voor energie.