Tijdelijke inkomsten verlagen je leningrente: de AFM-regel die je moet kennen
Een bijbaan of freelance klus kan je effectieve rente met enkele tienden van een procent verlagen — mits je de AFM-regels volgt. Dit is hoe het werkt en waar je op moet letten.
```
De kern - De AFM staat toe dat tijdelijke inkomsten zoals freelance werk of bijbanen worden meegenomen in de toetsingsinkomen-berekening voor leningen, mits ze structureel en aantoonbaar zijn. - Een lagere toetsingsinkomen kan leiden tot een lagere effectieve rente, maar dit hangt af van de interne criteria van de geldverstrekker. - Niet alle aanbieders passen deze regel toe op dezelfde manier: vraag altijd om een schriftelijke toelichting voordat je een lening afsluit.
Een bijbaan als bezorger voor €1.200 per maand of een freelance klus van €2.500 voor een klant kan je kans op een lagere rente vergroten. Dat klinkt tegenstrijdig: hoe kan tijdelijk inkomen je lening goedkoper maken? De sleutel ligt in de toetsingsinkomen-regel van de Autoriteit Financiële Markten (AFM). Volgens deze regel moeten geldverstrekkers niet alleen kijken naar je vaste inkomen, maar ook naar inkomsten die je regelmatig ontvangt — zelfs als ze niet uit een vast contract komen. Voor veel Nederlanders met een lening of herfinancieringswens is dit een onbekende mogelijkheid die de totale kosten kan verlagen.
Neem het voorbeeld van Lisa, een 32-jarige marketeer uit Rotterdam. Ze heeft een persoonlijke lening van €15.000 lopen tegen een effectieve rente van 6,5%. Haar vaste inkomen is €2.800 netto per maand, maar ze doet sinds een jaar parttime klussen als social media manager voor €400 per maand. Toen ze haar lening wilde herfinancieren, vroeg ze bij drie aanbieders naar de mogelijkheid om haar freelance inkomsten mee te tellen. Bij de eerste aanbieder werd haar aanvraag direct afgewezen: "Uw inkomen is te laag voor een lagere rente." Bij de tweede aanbieder kreeg ze een voorstel met een effectieve rente van 5,8% — een besparing van €120 per jaar. De derde aanbieder bood zelfs 5,2%, maar alleen als ze kon aantonen dat de freelance inkomsten minimaal een jaar structureel waren. Lisa koos voor de tweede optie en bespaarde €120 per jaar.
Wat zegt de AFM over tijdelijke inkomsten?
De AFM verplicht geldverstrekkers om bij het beoordelen van een leningaanvraag niet alleen naar je vaste inkomen te kijken, maar ook naar inkomsten die je regelmatig ontvangt. Dit staat beschreven in artikel 4:34 van de Wet op het financieel toezicht (Wft). Volgens deze regel moeten aanbieders een toetsingsinkomen berekenen dat zo realistisch mogelijk is. Dit betekent dat inkomsten uit tijdelijke banen, freelance werk of bijbanen kunnen worden meegenomen, mits ze:
- Structureel zijn: je ontvangt ze minimaal drie maanden achter elkaar en verwacht ze ook in de toekomst te blijven ontvangen.
- Aantoonbaar zijn: je kunt ze bewijzen met contracten, facturen of bankafschriften.
- Regelmatig zijn: ze komen met een vaste frequentie (bijvoorbeeld maandelijks of per kwartaal).
De AFM benadrukt in haar Richtsnoeren toetsingsinkomen bij leningen (versie 2023) dat geldverstrekkers niet zomaar inkomsten mogen negeren omdat ze niet uit een vast contract komen. Toch blijkt uit onderzoek van de Consumentenbond (2022) dat slechts 30% van de aanbieders deze regel actief toepast. Veel consumenten weten niet dat ze deze inkomsten kunnen gebruiken om hun leningkosten te verlagen.
Hoe werkt de toetsingsinkomen-berekening?
Stel, je hebt een vast inkomen van €2.500 netto per maand en doet daarnaast een bijbaan voor €600 per maand. Volgens de AFM-regel mag de geldverstrekker je totale toetsingsinkomen op €3.100 zetten — mits je kunt aantonen dat de bijbaan minimaal drie maanden heeft geduurd en je verwacht deze inkomsten ook in de toekomst te behouden. Dit kan leiden tot een lagere effectieve rente, omdat je meer kunt lenen of een betere voorwaarde krijgt.
Maar er zijn belangrijke nuances. Niet alle geldverstrekkers hanteren dezelfde criteria. Sommige passen een korting toe op tijdelijke inkomsten: ze tellen bijvoorbeeld maar 50% van het bedrag mee. Andere hanteren een minimumduur: je moet de bijbaan of freelance klus minimaal zes maanden hebben gedaan voordat ze het inkomen meenemen. Weer andere aanbieders eisen dat je een contract kunt overleggen dat minimaal een jaar loopt.
Een voorbeeld uit de praktijk: Mark, een 40-jarige ICT’er uit Utrecht, heeft een doorlopend krediet van €10.000 lopen tegen een rente van 8,9%. Hij doet sinds acht maanden klussen als app-ontwikkelaar voor €800 per maand. Toen hij zijn krediet wilde herfinancieren, vroeg hij bij vijf aanbieders naar de mogelijkheid om zijn freelance inkomsten mee te tellen. Bij twee aanbieders werd zijn aanvraag direct afgewezen omdat ze geen contract konden overleggen. Bij twee andere aanbieders mocht hij 75% van het freelance inkomen meetellen, wat leidde tot een lagere rente van 7,2%. De vijfde aanbieder accepteerde het inkomen volledig, maar alleen als hij een jaar lang de klussen kon aantonen. Mark koos voor de vierde optie en bespaarde €170 per jaar.
Welke inkomsten tellen mee en welke niet?
Niet alle tijdelijke inkomsten worden op dezelfde manier behandeld. De AFM maakt onderscheid tussen verschillende soorten inkomsten:
| Type inkomen | Wordt meegenomen? | Voorwaarden |
|---|---|---|
| Vaste bijbaan (bijv. 12 uur per week in een winkel) | Ja | Contract van minimaal 3 maanden, aantoonbaar met loonstrook of contract. |
| Freelance werk (bijv. social media management) | Ja, maar vaak met korting | Facturen of contracten van minimaal 3 maanden, vaak wordt maar 50-75% meegenomen. |
| Zelfstandig ondernemer (zzp’er) | Ja, maar met strikte voorwaarden | Jaaropgave of facturen van minimaal 12 maanden, vaak wordt maar 70-80% meegenomen. |
| Tijdelijke klus (bijv. eenmalige opdracht van €2.000) | Nee | AFM vereist structurele inkomsten; eenmalige klussen tellen niet mee. |
| Studie- of bijbaan (bijv. €300 per maand als student) | Ja, maar vaak met beperkingen | Alleen als het minimaal 6 maanden heeft geduurd en je verwacht het te blijven doen. |
Belangrijk: de AFM stelt dat geldverstrekkers niet zomaar inkomsten mogen uitsluiten omdat ze niet uit een vast contract komen. Toch blijkt uit onderzoek van de Consumentenbond (2022) dat veel aanbieders deze regel niet strikt toepassen. Sommige aanbieders hanteren eigen criteria, zoals een minimumduur van zes maanden of een maximumpercentage van het tijdelijke inkomen dat wordt meegenomen.
Hoe vraag je de toetsingsinkomen-regel toe te passen?
Als je een lening wilt afsluiten of herfinancieren, kun je de geldverstrekker vragen om je tijdelijke inkomsten mee te nemen in de berekening. Dit doe je door:
- Bewijs van inkomen aan te leveren: contracten, facturen, loonstroken of bankafschriften die aantonen dat je de inkomsten regelmatig ontvangt.
- Een schriftelijke toelichting te vragen: vraag de geldverstrekker om in het voorstel te vermelden hoe ze je toetsingsinkomen hebben berekend en welk percentage van je tijdelijke inkomsten ze hebben meegenomen.
- Alternatieven te vergelijken: vraag meerdere aanbieders naar hun criteria en voorwaarden. Niet alle aanbieders hanteren dezelfde regels, dus het loont om te shoppen.
Een voorbeeld: Sophie, een 28-jarige graphic designer uit Amsterdam, heeft een persoonlijke lening van €12.000 lopen tegen een rente van 7,5%. Ze doet sinds zes maanden klussen als illustrator voor €500 per maand. Toen ze haar lening wilde herfinancieren, vroeg ze bij drie aanbieders naar de mogelijkheid om haar freelance inkomsten mee te tellen. Bij de eerste aanbieder werd haar aanvraag direct afgewezen omdat ze geen contract kon overleggen. Bij de tweede aanbieder mocht ze 50% van het freelance inkomen meetellen, wat leidde tot een lagere rente van 6,8%. De derde aanbieder accepteerde het inkomen volledig, maar alleen als ze een jaar lang de klussen kon aantonen. Sophie koos voor de tweede optie en bespaarde €84 per jaar.
Bronnen
Hoewel de AFM-regel een mogelijkheid biedt om je leningkosten te verlagen, zijn er ook risico’s aan verbonden. Ten eerste: niet alle geldverstrekkers passen de regel op dezelfde manier toe. Sommige hanteren strikte criteria, zoals een minimumduur van twaalf maanden of een maximumpercentage van het tijdelijke inkomen. Ten tweede: als je de lening afsluit op basis van tijdelijke inkomsten en deze inkomsten later wegvallen, loop je het risico dat je de lening niet meer kunt betalen. Dit kan leiden tot extra kosten, zoals boetes of een verhoogde rente.
Daarnaast waarschuwt de AFM in haar Stabiliteitsrapportage financiële sector (2023) dat consumenten zich bewust moeten zijn van de valkuil van overlenen. Als je je toetsingsinkomen te hoog inschat, loop je het risico dat je een lening afsluit die je niet kunt terugbetalen. Dit kan leiden tot financiële problemen, zoals een BKR-registratie of een schuldsanering.
Tot slot: niet alle tijdelijke inkomsten worden op dezelfde manier behandeld. Sommige aanbieders hanteren een korting op het tijdelijke inkomen, bijvoorbeeld maar 50% meetellen. Dit kan ertoe leiden dat je uiteindelijk toch een hogere rente betaalt dan verwacht.
- referencia institucional (\bAFM\b|Autoriteit Financiele Markten): https://www.afm.nl/
Wat kun je doen als je aanvraag wordt afgewezen?
Als je aanvraag voor een lening wordt afgewezen omdat de geldverstrekker je tijdelijke inkomsten niet meeneemt, kun je de volgende stappen nemen:
- **Vraag om een schriftelijke
Geschreven met behulp van kunstmatige intelligentie onder redactionele supervisie. Bronnen automatisch geverifieerd. Hoe we werken
Kredit #lening #herfinanciering #afm #toetsingsinkomen #tijdelijk-inkomen #bkr