Visa zag in juli 2020 het aantal transacties weer oplopen: wat dat signaal van toen vandaag nog leert

De kern - Hecho - Creditcardmaatschappij Visa zag na de versoepelingen van de lockdown-maatregelen in de Verenigde Staten weer een toename van het aantal creditcardtransacties. - Meer dan de losse cijfers zegt de formulering iets over de aard van het bericht.

Hecho

Creditcardmaatschappij Visa zag na de versoepelingen van de lockdown-maatregelen in de Verenigde Staten weer een toename van het aantal creditcardtransacties. Dat meldde De Telegraaf op 29 juli 2020. Tijdens de maatregelen tegen de coronapandemie deden Amerikaanse consumenten fors minder betalingen dan een jaar eerder, omdat veel winkels en restaurants gesloten waren. In het bericht wordt gesproken over een reductie van ongeveer tien procent, waarna het transactieaantal weer begon te stijgen zodra de beperkingen werden teruggeschroefd.

Meer dan de losse cijfers zegt de formulering iets over de aard van het bericht. Het gaat om een beweging in aantallen transacties, niet om een volledig herstel naar het niveau van vóór de crisis, en niet om een uitspraak over omzet, kredietverliezen of consumentenvertrouwen. De hoofdrolspelers zijn beperkt en concreet: Visa als netwerk, Amerikaanse consumenten als betalers, en winkels en restaurants als plekken waar de betalingen wegvielen. Alle andere partijen die in dit artikel aan bod komen, worden hier als analyse behandeld en niet als vaststaand feit uit de bron.

KredietKaartDagblad kiest hier bewust voor een commentaar-op-bron: het bericht wordt niet overgenomen of naverteld als nieuwsvervanging, maar gebruikt als aanknopingspunt voor een eigen lezing. De kern van die lezing: een stijging van het aantal transacties is een van de vroegste indicatoren die een kaartnetwerk kan afgeven, en juist daarom is de melding uit juli 2020 interessant voor iedereen die de betaalketen volgt.

Context

Om de melding te begrijpen is het nodig te weten wat er in het voorjaar van 2020 gebeurde. De lockdowns in de Verenigde Staten sloten een groot deel van het fysieke winkel- en horeca-aanbod. Op die plekken wordt normaal gesproken een aanzienlijk deel van de kaartbetalingen gedaan, en die stroom viel grotendeels weg. Dat verklaart waarom het aantal transacties met ongeveer tien procent terugliep: het is een volume-effect dat vooral aan de acceptatiekant zat, bij de plekken waar betaald wordt, en niet per se een teken dat consumenten hun kaart principieel links lieten liggen.

Die lezing wordt ondersteund door de volgorde van gebeurtenissen in het bericht. Eerst dalen de transacties tijdens de maatregelen, daarna stijgen ze weer wanneer de maatregelen worden versoepeld. Dat patroon wijst op een betaalinfrastructuur die intact bleef terwijl het gebruik tijdelijk wegviel. Visa's netwerk functioneerde, de kaarten bleven geldig, de terminals bleven staan; alleen de gelegenheid om te betalen verdween tijdelijk.

Dat onderscheid is precies waarom het bericht voor Nederland en Europa relevant blijft, ook al speelt het zich aan de andere kant van de Atlantische Oceaan af. De Europese betaalmarkt kent een andere verhouding tussen kaartbetalingen en andere betaalmiddelen, en de lockdowns zijn hier anders vormgegeven. Toch is de logica dezelfde: bij een plotselinge sluiting van fysieke verkooppunten daalt het kaartvolume mee, en bij heropening komt het terug. De vraag die dan overblijft, is niet of het volume terugkomt, maar hoe snel en hoe volledig, en welke betaalmiddelen tijdens de tussenperiode terrein hebben gewonnen.

Er zit ook een methodologische les in het bericht. Een reductie van ongeveer tien procent in transacties is een ander gegeven dan een reductie van tien procent in bestedingen. Het aantal transacties kan dalen doordat er minder gelegenheden zijn om te betalen, terwijl het bedrag per transactie juist stijgt of daalt. Wie een netwerkbericht leest, moet daarom altijd eerst vaststellen wat er precies wordt geteld: transacties, volume in geld, of omzet van de uitgevende instellingen. Het bericht van De Telegraaf noemt het aantal transacties, en dat is de eenheid waarmee dit commentaar werkt. Er worden hier geen bedragen, marktaandelen of omzetcijfers aan toegevoegd, omdat de bron die niet levert.

Implicaties

Voor huishoudens is de eerste les dat een kaartbetaling meer is dan een betaalmethode: het is een handeling die afhankelijk is van de plek waar men zich bevindt. Toen winkels en restaurants in de Verenigde Staten dichtgingen, verdween een deel van het betaalmoment, niet het geld zelf. Huishoudens die in die periode hun uitgavenpatroon zagen verschuiven, merkten dat de betaalkaart meebewoog met de toegankelijkheid van het aanbod. Dat inzicht is bruikbaar bij het lezen van latere berichten over betaalvolumes: een daling hoeft geen teken van terughoudendheid te zijn, en een stijging hoeft geen teken van extra besteding te zijn.

Voor bedrijven, en dan vooral voor winkeliers en horecaondernemers, laat de melding zien waarom acceptatie van kaarten een strategische keuze blijft en niet alleen een administratieve. Wie in een lockdown geen fysieke klant ontvangt, verliest niet alleen omzet maar ook de datastroom die met kaartbetalingen samenhangt. Een ondernemer die de betaalmogelijkheden beperkt tot één kanaal, is kwetsbaarder voor een sluiting dan een ondernemer die meerdere kanalen openhoudt. Dat is een conclusie over weerbaarheid, geen aanbeveling over een specifiek product of aanbieder.

Voor uitgevers van kaarten en voor netwerken als Visa is het signaal uit juli 2020 een herinnering aan de kortheid van hun eigen rapportagecycli. Een netwerk dat binnen enkele weken een omslag in transactieaantallen kan melden, beschikt over een fijnmazig meetinstrument. Dat instrument meet echter alleen wat er via het netwerk loopt; wat buiten het netwerk gebeurt, blijft buiten beeld. Wie het bericht leest als een graadmeter voor de hele consumptie, trekt een te grote conclusie uit een te smalle meting.

Voor investeerders is de relevante vraag niet wat één maandcijfer zegt, maar of de omslag structureel is. Het bericht beschrijft een herstel na versoepeling, en dat is precies het type beweging dat zich ook weer kan omkeren wanneer maatregelen terugkomen. Een stijging van transacties na heropening is een noodzakelijke maar geen voldoende voorwaarde voor duurzaam herstel. Wie daaruit een richting voor de langere termijn wil afleiden, heeft meer nodig dan één melding: een reeks van opeenvolgende perioden, en een beeld van de bestedingen in plaats van alleen het aantal betalingen. Dit artikel doet daarom geen uitspraak over de wenselijkheid van enige belegging.

Voor overheden ten slotte raakt de melding aan de vraag hoe maatregelen worden gewogen. Het besluit om winkels en restaurants te sluiten, heeft een direct waarneembaar effect op het betalingsverkeer, en dat effect is meetbaar bij de netwerken. Dat maakt van betaaldata een vroeg signaal voor het economisch herstel, maar ook een signaal dat uitsluitend de formele kanalen ziet. Informele betalingen, uitgestelde aankopen en verschuivingen naar andere betaalvormen komen in het transactieaantal van een kaartnetwerk niet of anders tot uiting. Overheden die betaaldata gebruiken bij hun afweging, doen er goed aan de meetgrens van die data mee te wegen.

Terug naar de kern. Visa zag in juli 2020 het aantal creditcardtransacties weer stijgen nadat versoepelingen ingingen, na een terugval van ongeveer tien procent tijdens de lockdown. Dat is een concreet, controleerbaar feit uit één specifieke bron, en het is het enige harde cijfer waarop dit commentaar rust. De betekenis ervan ligt niet in de grootte van de beweging, maar in de volgorde en de oorzaak: het volume viel weg door gesloten verkooppunten en kwam terug toen die opengingen. Wie dat patroon herkent, leest latere betaalberichten met meer precisie, en weet beter wanneer een cijfer over transacties iets zegt over de economie en wanneer het vooral iets zegt over de openingstijden van winkels en restaurants.