Han de Jong: Kleinste belegger en spaarder vogelvrij voor de fiscus in box 3

De kern - Het dossier rondom de vermogensrendementsheffing in box 3 blijft een hoofdpijndossier voor de politiek en een bron van frustratie voor miljoenen burgers. - ### Hecho - Op 1 oktober 2026 publiceerde De Telegraaf een artikel waarin econoom Han de Jong scherpe kritiek uit op het fiscale beleid rond box 3.

Het dossier rondom de vermogensrendementsheffing in box 3 blijft een hoofdpijndossier voor de politiek en een bron van frustratie voor miljoenen burgers. Recente uitspraken van prominent econoom Han de Jong, gepubliceerd in De Telegraaf op 1 oktober 2026, leggen een pijnlijke pijn in het Nederlandse belastingstelsel bloot. De Jong stelt onomwonden dat de niet al te grote belegger en de doorsnee spaarder een makkelijke prooi vormen voor de overheid. Terwijl de politiek worstelt met het rechtvaardig belasten van vermogen, dreigt de rekening opnieuw te worden neergelegd bij de groep die zich het minst kan verdedigen. Dit artikel onderzoekt de feiten, de achtergrond en de directe implicaties voor de Nederlandse markt vanuit het perspectief van BeleggingsJournal.

Op 1 oktober 2026 publiceerde De Telegraaf een artikel waarin econoom Han de Jong scherpe kritiek uit op het fiscale beleid rond box 3. Aanleiding vormde het zoveelste gestrandde of aangepaste kabinetsvoorstel om de vermogensbelasting te hervormen naar werkelijk rendement. Een oplossing leek dichtbij, maar nieuwe doorrekeningen toonden aan dat plotseling een veel grotere groep burgers belasting zou gaan betalen over vermogensinkomsten. Omdat dit politiek onwenselijk werd geacht, moest de wetgeving wederom terug naar de tekentafel en de rekentafel. De Jong concludeert dat de overheid in haar zoektocht naar begrotingsstabiliteit en belastinginkomsten structureel teruggrijpt naar maatregelen die de kleine spaarder en de bescheiden belegger disproportioneel raken. Grote vermogens en institutionele partijen weten via complexe structuren vaak de scherpe kantjes van de wet te ontwijken, waardoor de lasten neerkomen op de modale burger met een spaarrekening of een kleine beleggingsportefeuille bij een online broker.

Context

De problematiek rond box 3 sleept al jaren voort, aangewakkerd door historische uitspraken van de Hoge Raad. De rechter oordeelde dat het fictieve rendement uit het oude stelsel in strijd is met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM), omdat mensen werden belast over rendementen die zij in werkelijkheid nooit hadden behaald. Sinds dit arrest probeert de wetgever een nieuw systeem op te tuigen dat gebaseerd is op werkelijk rendement. Dit blijkt echter technisch en uitvoertechnisch een nachtmerrie voor de Belastingdienst. Het recente kabinetsvoorstel beoogde een eerlijkere verdeling, maar in de praktijk bleken de drempels en de tarieven zo uit te pakken dat een bredere middengroep direct in de tang werd genomen. Het gevolg is een beleggings- en spaarklimaat waarin onzekerheid regeert. Spaarders zien hun renteopbrengsten verdampen door inflatie en worden vervolgens geconfronteerd met een overheid die via de vermogensrendementsheffing een graantje meepikt. Voor beleggers is de situatie al net zo frustrerend; de regels veranderen continu, waardoor langetermijnplanning nagenoeg onmogelijk wordt gemaakt.

Implicaties

De impasse in box 3 heeft ingrijpende gevolgen voor verschillende gelederde maatschappijen en economische actoren. Voor huishoudens en particuliere beleggers op korte termijn betekent dit vooral voortdurende rechtsonzekerheid. Mensen weten niet waar ze aan toe zijn wanneer ze geld opzij zetten voor hun pensioen of de studie van hun kinderen. De belastingdruk blijft voor velen voelen als willekeurig en oneerlijk. Op de middellange termijn dreigt dit particulieren te ontmoedigen om überhaupt nog te gaan beleggen, wat indruist tegen het beleid om vermogensopbouw voor de brede bevolking te stimuleren. Bedrijven, met name fintechs, banken en online brokers, worden geconfronteerd met aanhoudende administratieve complexiteit. Zij moeten hun systemen blijven aanpassen aan veranderende fiscale wetgeving, wat onnodige kosten met zich meebrengt en innovatie remt. Voor de overheid zelf is de implicatie dat het vertrouwen in de belastingmoraal verder afbrokkelt. Als burgers het gevoel krijgen dat het systeem oneerlijk is en dat de zwaksten in de vermogenspiramide de lasten dragen, daalt de bereidheid om belasting te betalen. Han de Jong legt hiermee de vinger op een zere plek: zolang de overheid kiest voor de weg van de minste weerstand ten koste van de kleine spaarder, blijft box 3 een open wond in de Nederlandse economie.

De politieke besluitvorming rondom box 3 toont een zorgwekkend gebrek aan langetermijnvisie. Terwijl experts zoals Han de Jong herhaaldelijk waarschuwen voor de negatieve economische neveneffecten, blijft Den Haag hameren op ad-hocoplossingen om de begroting sluitend te krijgen. Deze kortzichtige aanpak raakt direct het fundament van de kapitaalmarkt. De kleine belegger die juist probeert om middels ETF's of gespreide aandelenportefeuilles een buffer op te bouwen tegen de inflatie, voelt zich gestraft voor zijn financiële discipline. Het ontbreken van een stabiel en voorspelbaar fiscaal klimaat schrikt bovendien een hele generatie jonge beleggers af. Zij zien hoe de regels tijdens de wedstrijd worden veranderd, wat leidt tot vermijdingsgedrag of kapitaalvlucht naar buitenlandse alternatieven. Voor de bredere economie betekent dit dat de broodnodige mobilisatie van particulier kapitaal voor innovatie en energietransitie ernstig wordt geremd. Institutionele beleggers slagen er vaak wel in om via fiscale constructies de dans te ontspringen, waardoor de fiscale ongelijkheid in Nederland verder toeneemt. Een fundamentele herziening van het belastingstelsel blijft daarom noodzakelijk, waarbij niet wordt gekozen voor de makkelijke opbrengst via de modale spaarder, maar voor een eerlijk en toekomstbestendig systeem dat daadwerkelijk stimuleert.