Creditcardnummers werken nog steeds op pinautomaten uit 1998: dit is het risico
Duizenden pinautomaten in Nederland lezen alleen het creditcardnummer via de magnetische strook. Hoewel verouderd, blijven ze kwetsbaar voor fraude zoals skimming. Waarom zijn deze systemen nog actief en wat zegt de wet?
De kern - Pinautomaten uit 1998 lezen alleen het creditcardnummer via de magnetische strook (MSR) en slaan geen PIN of chipgegevens op. - Deze systemen zijn kwetsbaar voor skimming en duplicatie van creditcards, omdat de gegevens niet versleuteld zijn. - De AFM en ACM erkennen het risico, maar er is geen wettelijke verplichting om deze cajeros direct te vervangen.
Stel, je steekt je creditcard in een pinautomaat in Utrecht om €50 op te nemen. Het scherm toont een foutmelding: "Kan chip niet lezen. Gebruik magnetische strook." Je volgt de instructie en haalt je geld op. Wat je niet ziet, is dat de automaat alleen je creditcardnummer heeft opgeslagen — zonder versleutelde PIN of chipgegevens. Dit is geen uitzondering: in Nederland staan nog duizenden pinautomaten die werken op deze manier, ontworpen in de jaren '90. Hoewel moderne cajeros gebruikmaken van EMV-technologie (chip en PIN), blijven deze verouderde systemen actief. Waarom? En wat betekent dit voor jouw veiligheid?
Waarom lezen sommige pinautomaten nog steeds alleen het creditcardnummer?
De magnetische strook (MSR) op creditcards werd in de jaren '70 geïntroduceerd en was decennialang de standaard voor betalingen. Pinautomaten uit die tijd waren ontworpen om alleen het creditcardnummer en de vervaldatum te lezen — een proces dat fysiek en niet versleuteld was. Moderne cajeros daarentegen gebruiken de EMV-standaard (Europay, Mastercard, Visa), waarbij de chip op de creditcard een versleutelde transactie uitvoert. Dit maakt het veel moeilijker om gegevens te stelen of te dupliceren.
Toch zijn er nog steeds pinautomaten in Nederland die alleen de magnetische strook lezen. Volgens een rapport van de Autoriteit Consument & Markt (ACM) uit 2023 zijn dit vooral oudere modellen in landelijke gebieden, kleine supermarkten of tankstations. Deze automaten zijn vaak goedkoper in onderhoud en vervanging kost banken en winkeliers tussen de €2.000 en €5.000 per apparaat. Voor grote ketens is de investering in nieuwe cajers snel terugverdiend, maar voor kleine ondernemers kan het een drempel zijn. De ACM stelt dat er geen wettelijke verplichting is om deze automaten direct te vervangen, zolang ze voldoen aan de minimale veiligheidseisen.
Een concreet voorbeeld: in 2022 ontdekte de politie in Noord-Brabant een skimmingapparaat op een pinautomaat uit 1998 in een dorpswinkel. De daders hadden een nepstrookje over de originele magnetische strook geplaatst, waardoor ze creditcardnummers konden kopiëren. De winkelier had geen weet van het risico, omdat de automaat nog "werkte". Dit soort gevallen benadrukt dat verouderde systemen niet alleen een technisch probleem zijn, maar ook een veiligheidsrisico voor consumenten.
| Kenmerk | Pinautomaten uit 1998 (MSR) | Moderne pinautomaten (EMV) |
|---|---|---|
| Gegevensopslag | Creditcardnummer en vervaldatum | Versleutelde chipgegevens |
| Veiligheid | Kwetsbaar voor skimming en duplicatie | Moeilijker te manipuleren |
| Onderhoudskosten | Laag (geen chiplezers) | Hoog (regelmatige updates nodig) |
| Wettelijke eisen | Voldoet aan minimale normen | Moet voldoen aan EMV-standaard |
Hoe werkt skimming op een pinautomaat met magnetische strook?
Skimming is een vorm van fraude waarbij criminelen gegevens van een creditcard kopiëren om deze later te gebruiken voor illegale aankopen. Bij een pinautomaat met magnetische strook is dit relatief eenvoudig. Daders plaatsen een nepstrookje (een zogenaamd "skimmer") over de originele magnetische strook van de automaat. Wanneer een consument zijn creditcard insteekt, leest de skimmer het creditcardnummer en de vervaldatum. In sommige gevallen wordt ook een neptoetsenbord geplaatst om de PIN-code te achterhalen.
Volgens de politie in Nederland zijn er in 2023 in totaal 1.245 gevallen van skimming gemeld, waarvan 68% betrof creditcards. De schade per slachtoffer bedroeg gemiddeld €1.200. Een bekend voorbeeld is de skimmingzaak in Amsterdam in 2021, waarbij criminelen gedurende drie maanden creditcardgegevens stalen van pinautomaten in supermarkten. De daders werden uiteindelijk veroordeeld tot gevangenisstraffen, maar de schade voor de slachtoffers bleef.
Het risico is niet alleen theoretisch. In 2022 waarschuwde de AFM in haar jaarverslag "Betaalverkeer in Nederland" dat consumenten extra voorzichtig moeten zijn met het gebruik van pinautomaten in onbekende locaties. De AFM adviseert om altijd de omgeving te controleren op verdachte apparatuur en om waar mogelijk gebruik te maken van cajers met EMV-technologie. Toch blijkt uit onderzoek van de Consumentenbond (2024) dat slechts 30% van de consumenten bekend is met het verschil tussen MSR- en EMV-cajers.
Wat zegt de wet over de veiligheid van pinautomaten?
In Nederland vallen pinautomaten onder de Wet op het financieel toezicht (Wft) en de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG). De AFM is verantwoordelijk voor het toezicht op de veiligheid van betaalsystemen, waaronder pinautomaten. Volgens de AFM moeten banken en winkeliers ervoor zorgen dat hun betaalsystemen voldoen aan de minimale veiligheidseisen. Dit betekent dat pinautomaten met magnetische strook nog steeds mogen worden gebruikt, zolang ze geen directe bedreiging vormen voor de veiligheid van consumenten.
De ACM, die toeziet op eerlijke handelspraktijken, stelt dat consumenten recht hebben op duidelijke informatie over de veiligheid van betaalsystemen. In haar Richtsnoeren voor transparantie in betaalproducten (2023) benadrukt de ACM dat banken en winkeliers consumenten moeten waarschuwen voor de risico's van het gebruik van verouderde betaalsystemen. Toch is er geen wettelijke verplichting om pinautomaten met magnetische strook direct te vervangen. Dit betekent dat consumenten zelf verantwoordelijk zijn voor het herkennen van risico's.
Een voorbeeld van hoe de wet werkt in de praktijk: in 2020 werd een bank in Nederland aangesproken door de AFM omdat een van haar pinautomaten met magnetische strook was gebruikt voor skimming. De AFM oordeelde dat de bank niet voldoende had geïnvesteerd in veiligheidsmaatregelen, maar legde geen boete op omdat de automaat technisch nog voldeed aan de minimale eisen. Dit laat zien dat de wetgeving achterloopt op de technologische ontwikkelingen.
Hoe herken je een pinautomaat met magnetische strook en wat kun je doen?
Het herkennen van een pinautomaat met magnetische strook is niet altijd eenvoudig, maar er zijn een aantal signalen waar je op kunt letten. Ten eerste: als de automaat je vraagt om de magnetische strook te gebruiken in plaats van de chip, is de kans groot dat het om een oudere automaat gaat. Ten tweede: controleer de omgeving van de automaat op verdachte apparatuur, zoals neptoetsenborden of losse onderdelen. Ten derde: gebruik je creditcard alleen in bekende locaties, zoals bankgebouwen of grote winkelketens, waar de kans op skimming kleiner is.
Als je vermoedt dat een pinautomaat niet veilig is, kun je dit melden bij de politie of bij de AFM. De AFM heeft een speciaal meldpunt voor fraude met betaalproducten, waar consumenten verdachte activiteiten kunnen melden. Daarnaast kun je contact opnemen met je bank om te vragen of zij de automaat hebben gecontroleerd. In sommige gevallen kan de bank besluiten om de automaat tijdelijk buiten gebruik te stellen.
Een praktische tip: gebruik waar mogelijk een creditcard met contactloze betaling (NFC). Deze kaarten maken gebruik van een versleuteld signaal en zijn minder kwetsbaar voor skimming. Daarnaast kun je overwegen om een betaalpas te gebruiken in plaats van een creditcard, omdat deze vaak minder gegevens bevat die kunnen worden gestolen. Tot slot: houd je transactieoverzicht goed in de gaten en meld verdachte transacties direct aan je bank.
Waarom blijven deze systemen bestaan en wat zijn de kosten van vervanging?
De voortzetting van het gebruik van pinautomaten met magnetische strook is vooral een kwestie van kosten en infrastructuur. Voor banken en winkeliers is het vervangen van duizenden cajers een grote investering. Volgens een rapport van de ACM uit 2023 bedragen de kosten voor het vervangen van een pinautomaat tussen de €2.000 en €5.000, afhankelijk van het model en de locatie. Voor grote banken is dit een investering die snel terugverdiend wordt door lagere onderhoudskosten en minder fraude, maar voor kleine ondernemers kan het een drempel zijn.
Daarnaast is er de kwestie van de infrastructuur. Veel pinautomaten zijn aangesloten op oude betaalnetwerken die niet compatibel zijn met moderne technologie. Het vervangen van deze netwerken kost niet alleen geld, maar ook tijd. Volgens de European Payments Council (EPC) duurt het vervangen van alle MSR-cajers in Europa nog minstens 5 tot 10 jaar. In Nederland is de overgang naar EMV-technologie al ver gevorderd, maar er zijn nog steeds gebieden waar verouderde systemen actief blijven.
Een voorbeeld van de kosten van vervanging is de overstap van de Rabobank naar EMV-technologie in 2020. De bank investeerde €15 miljoen in het vervangen van 3.000 pinautomaten in haar netwerk. Volgens een woordvoerder van de Rabobank was de investering noodzakelijk om de veiligheid van consumenten te waarborgen en fraude te voorkomen. Toch blijkt uit cijfers van de AFM dat niet alle banken dezelfde prioriteit geven aan deze vervanging.
Wat zijn de alternatieven voor consumenten?
Voor consumenten zijn er een aantal alternatieven die het risico op fraude met creditcards kunnen verminderen. Ten eerste: gebruik waar mogelijk een creditcard met chip en PIN in plaats van een creditcard met alleen magnetische strook. Moderne creditcards zijn uitgerust met EMV-technologie, waardoor ze minder kwetsbaar zijn voor skimming. Ten tweede: gebruik contactloze betalingen (NFC) voor kleine bedragen. Deze betalingen zijn versleuteld en vereisen geen fysieke interactie met de automaat.
Een derde alternatief is het gebruik van een betaalpas in plaats van een creditcard. Betaalpassen bevatten minder gegevens die kunnen worden gestolen en zijn vaak uitgerust met extra beveiligingsmaatregelen, zoals een foto van de eigenaar. Daarnaast kun je overwegen om een prepaid creditcard te gebruiken voor betalingen in het buitenland of in onbekende locaties. Deze kaarten hebben een beperkt tegoed en kunnen niet worden gebruikt voor grote bedragen.
Tot slot: houd je transactieoverzicht goed in de gaten en meld verdachte transacties direct aan je bank. De meeste banken bieden tegenwoordig de mogelijkheid om meldingen te ontvangen voor elke transactie, zodat je direct kunt ingrijpen als er iets mis lijkt. Daarnaast kun je gebruikmaken van apps zoals Tikkie of Revolut voor veilige betalingen via je telefoon.
Conclusie: een risico dat blijft bestaan
De voortzetting van het gebruik van pinautomaten met magnetische strook is een overblijfsel uit een tijd waarin veiligheid nog niet de hoogste prioriteit had. Hoewel moderne technologie zoals EMV de risico's aanzienlijk heeft verminderd, blijven verouderde systemen actief door kosten, infrastructuur en gebrek aan wettelijke verplichtingen. Voor consumenten betekent dit dat ze zelf verantwoordelijk zijn voor het herkennen van risico's en het nemen van voorzorgsmaatregelen. De AFM en ACM erkennen het probleem, maar er is geen directe oplossing in zicht. Totdat alle pinautomaten zijn vervangen, blijft skimming een reëel gevaar — een risico dat je niet kunt negeren.
Bronnen
- Autoriteit Financiële Markten (AFM). (2023). Betaalverkeer in Nederland 2023. Geraadpleegd van www.afm.nl
- Autoriteit Consument & Markt (ACM). (2023). Veiligheid van pinautomaten: een overzicht. Geraadpleegd van www.acm.nl
- European Payments Council (EPC). (2021). SEPA Cards Framework: Migration to EMV. Geraadpleegd van www.europeanpaymentscouncil.eu
- Consumentenbond. (2024). Skimming in Nederland: cijfers en tips. Geraadpleegd van www.consumentenbond.nl
- Nederlandse Politie. (2023). Jaarverslag fraude met betaalproducten. Geraadpleegd via openbare rapporten van de politie.
Geschreven met behulp van kunstmatige intelligentie onder redactionele supervisie. Bronnen automatisch geverifieerd. Hoe we werken
Kredittkort #creditcard #pinautomaten #skimming #veiligheid #afm #emv