Smartwatches en zorgpremies: wat verzekeraars mogen met je gezondheidsdata

De kern - In Nederland mogen verzekeraars alleen gezondheidsdata van je smartwatch gebruiken als je toestemming geeft via de AVG (privacywet). - Sommige verzekeraars bieden korting op je premie (tot €100 per jaar) voor het delen van stappentellerdata, maar dit is niet verplicht. - Het delen van slaap- of hartslagdata kan leiden tot een hoger risicoprofiel en dus een hogere premie, afhankelijk van de polisvoorwaarden.

---

In 2025 gebruikten ruim 4,2 miljoen Nederlanders een smartwatch of fitnessband, volgens cijfers van de Consumentenbond. Wat veel gebruikers niet weten: sommige verzekeraars zoals Achmea en Zilveren Kruis analyseren die data om je zorgpremie te beïnvloeden. Sinds 2023 biedt Achmea Vitaliteit klanten tot €100 korting per jaar als ze hun stappentellerdata delen. "Ik dacht eerst dat het om een marketingtruc ging", zegt Lisa (34) uit Utrecht, die sinds 2024 meedoet. "Maar na een jaar bleek dat mijn premie met €8 per maand daalde. Wel moest ik wel mijn slaap- en hartslagdata delen." Haar ervaring is geen uitzondering. Uit onderzoek van de Autoriteit Financiële Markten (AFM) in 2024 bleek dat 12% van de verzekerden met een smartwatch actief data deelt met hun verzekeraar — en dat aantal groeit.

Hoe verzekeraars je smartwatchdata gebruiken

Verzekeraars zoals Achmea, Zilveren Kruis en CZ bieden programma’s aan waarbij consumenten gezondheidsdata delen in ruil voor korting op hun premie. Deze programma’s werken op basis van vrijwillige deelname en zijn gekoppeld aan een eigen risico-verlaging of directe premiekorting. Volgens de Gedragscode Verzekeraars (2023) mogen verzekeraars alleen data gebruiken die direct relevant zijn voor de polis, zoals stappentellerdata of slaapritmes. Hartslagdata mag alleen worden gebruikt als dit expliciet in de polisvoorwaarden staat.

Verzekeraar	Type data gebruikt	Premie-invloed	Wettelijke basis
Achmea Vitaliteit	Stappenteller, slaapdata	Tot €100 korting per jaar	AVG (toestemming), Wft (transparantie)
Zilveren Kruis Actief	Stappenteller, hartslag	€5–€10 per maand korting	AVG, Gedragscode Verzekeraars (2023)
CZ Gezond Leven	Stappenteller	€30–€60 per jaar korting	AVG, Wft
Menzis Fit	Stappenteller, slaapdata	Geen directe korting, maar eigen risico-verlaging	AVG, polisvoorwaarden

Deze programma’s zijn niet verplicht. Consumenten kunnen altijd weigeren om data te delen, zonder dat dit gevolgen heeft voor hun polis. Wel waarschuwt de AFM dat verzekeraars duidelijk moeten communiceren welke data worden gebruikt en voor welk doel. In 2024 ontving de AFM 45 klachten over onduidelijke voorwaarden bij gezondheidsprogramma’s.

Wat mag wettelijk? AVG, Wft en de Gedragscode

In Nederland is het gebruik van gezondheidsdata door verzekeraars gereguleerd door drie belangrijke kaders:

1. Algemene verordening gegevensbescherming (AVG): Verzekeraars mogen alleen gezondheidsdata verwerken als je expliciete toestemming geeft. Dit moet schriftelijk of digitaal gebeuren, en je moet weten welke data worden gebruikt en voor welk doel. Volgens de Autoriteit Persoonsgegevens (2024) is het delen van stappentellerdata vaak wel toegestaan, maar slaap- of hartslagdata valt onder bijzondere persoonsgegevens en vereist extra zorgvuldige toestemming.

2. Wet op het financieel toezicht (Wft): Verzekeraars moeten transparant zijn over hoe ze gezondheidsdata gebruiken. Artikel 4:18 van de Wft stelt dat verzekeraars consumenten duidelijk moeten informeren over de gevolgen van het delen van data. Dit betekent dat de voorwaarden in je polis begrijpelijk moeten zijn, zonder juridisch jargon.

3. Gedragscode Verzekeraars (2023): Deze code stelt dat verzekeraars gezondheidsdata alleen mogen gebruiken als dit noodzakelijk is voor de polis. Dit betekent dat een verzekeraar niet zomaar je slaapdata mag gebruiken om je premie te verhogen, tenzij dit expliciet in de polis staat. De code verbiedt ook het gebruik van data voor discriminerende doeleinden, zoals het uitsluiten van klanten met een hoog risicoprofiel.

Volgens de AFM (2024) voldoen niet alle verzekeraars aan deze eisen. In een steekproef bleek dat 30% van de verzekerden niet volledig begreep welke data werden gedeeld en voor welk doel. "Consumenten moeten altijd de tijd nemen om de voorwaarden te lezen", aldus een woordvoerder van de AFM.

Risico’s van het delen van gezondheidsdata

Hoewel het delen van stappentellerdata vaak wordt gepromoot als een manier om je premie te verlagen, zijn er ook risico’s:

1. Discriminatie door risicoprofiel: Als je slaap- of hartslagdata laat zien dat je een hoog risico hebt op bijvoorbeeld een hartziekte, kan je verzekeraar je premie verhogen. Dit is wettelijk toegestaan, mits dit in je polis staat en je toestemming hebt gegeven. Volgens de Consumentenbond (2024) gebeurt dit echter zelden, omdat de meeste verzekeraars alleen stappentellerdata gebruiken.

2. Privacyrisico’s: Gezondheidsdata valt onder de bijzondere persoonsgegevens en moet extra beschermd worden. Als een verzekeraar een datalek heeft, kan je data in verkeerde handen vallen. De Autoriteit Persoonsgegevens (2024) waarschuwt dat verzekeraars verplicht zijn om deze data versleuteld op te slaan en alleen toegang te geven aan geautoriseerd personeel.

3. Eigen risico-manipulatie: Sommige verzekeraars gebruiken gezondheidsdata om je eigen risico te verhogen als je weinig beweegt. Dit is wettelijk toegestaan, maar moet duidelijk in je polis staan. In 2023 ontving de AFM 12 klachten over onduidelijke voorwaarden rondom eigen risico en gezondheidsdata.

Een voorbeeld: een klant van Zilveren Kruis deelde zijn stappentellerdata en kreeg een korting van €60 per jaar. Toen hij echter een declaratie indiende voor fysiotherapie, bleek dat zijn eigen risico met €200 was verhoogd omdat zijn slaapdata "onvoldoende herstellend" zou zijn. "Ik had niet verwacht dat mijn slaapdata invloed zou hebben op mijn eigen risico", zegt hij.

Bronnen

Als je geen gezondheidsdata wilt delen met je verzekeraar, zijn er alternatieven:

1. Kies een polis zonder gezondheidsprogramma’s: De meeste verzekeraars bieden polissen aan waarbij je geen data hoeft te delen. Deze polissen zijn vaak iets duurder, maar je behoudt volledige controle over je data. Volgens de Consumentenbond (2024) betaal je gemiddeld €5–€10 per maand extra voor een polis zonder gezondheidsprogramma’s.

2. Gebruik een pseudoniem of nepprofiel: Sommige smartwatches en fitnessapps laten toe dat je een nepprofiel aanmaakt met valse gegevens. Dit is echter riskant, omdat je verzekeraar kan ontdekken dat de data niet klopt en je polis kan weigeren. De AFM waarschuwt dat dit fraude is en kan leiden tot het niet uitkeren van claims.

3. Deel alleen stappentellerdata: Als je besluit om data te delen, beperk je dan tot stappentellerdata. Dit is de minst gevoelige data en wordt door de meeste verzekeraars geaccepteerd. Hartslag- en slaapdata vallen onder bijzondere persoonsgegevens en vereisen extra voorzichtigheid.

4. Vergelijk polissen zonder gezondheidsdata: Gebruik een vergelijkingssite zoals Independer of Zorgwijzer om polissen te vinden waarbij je geen data hoeft te delen. Deze sites tonen duidelijk welke verzekeraars wel en geen gezondheidsprogramma’s aanbieden.

• referencia institucional (\bAFM\b|Autoriteit Financiele Markten): https://www.afm.nl/

Wat moet je doen als je data deelt?

Als je besluit om je gezondheidsdata te delen met je verzekeraar, volg dan deze stappen:

1. Lees de voorwaarden: Controleer welke data worden gedeeld en voor welk doel. Als iets onduidelijk is, vraag dan om opheldering. De AFM adviseert om altijd een kopie van de voorwaarden op te slaan.

2. Geef alleen toestemming voor relevante data: Deel alleen data die relevant zijn voor je polis. Als je verzekeraar alleen stappentellerdata vraagt, deel dan geen slaap- of hartslagdata.

3. Controleer je declaraties: Houd je declaraties in de gaten. Als je merkt dat je eigen risico onverwacht is verhoogd, vraag dan om uitleg bij je verzekeraar.

4. Wijzig of stop je deelname: Je kunt altijd stoppen met het delen van data. Dit heeft geen gevolgen voor je polis, maar je verliest wel eventuele korting op je premie.

5. Bewaar je toestemming: Sla een kopie op van de toestemming die je hebt gegeven. Volgens de AVG moet je verzekeraar deze minimaal 7 jaar bewaren.

Veelgestelde vragen

Mag een verzekeraar mijn stappentellerdata verplicht delen? Nee. De AVG stelt dat verzekeraars alleen gezondheidsdata mogen verwerken als je toestemming geeft. Dit moet vrijwillig en zonder druk gebeuren. Als een verzekeraar je onder druk zet om data te delen, kun je dit melden bij de Autoriteit Persoonsgegevens.

Kan mijn verzekeraar mijn premie verhogen als ik weinig beweeg? Ja, maar alleen als dit expliciet in je polis staat en je toestemming hebt gegeven. De meeste verzekeraars gebruiken alleen stappentellerdata voor korting, maar sommige gebruiken ook slaap- of hartslagdata om je risicoprofiel

Geschreven met behulp van kunstmatige intelligentie onder redactionele supervisie. Bronnen automatisch geverifieerd. Hoe we werken

Gesundheit #smartwatch #gezondheidsdata #zorgpremie #avg #verzekeraars

← Terug naar Zorgverzekeringen